Kiedy sadzić groch zielony? Poradnik siewu i pielęgnacji

Pierwsze nasiona grochu zielonego możesz wysiać już wtedy, gdy ziemia ma zaledwie 5°C. Jeśli lubisz słodkie, chrupiące kulki prosto z grządki, warto dobrze zaplanować termin siewu. Z tego poradnika poznasz najlepsze terminy, sposób siewu i pielęgnację grochu w ogrodzie oraz w donicach.

Kiedy sadzić groch zielony?

Groch zielony to roślina chłodnolubna, dlatego wysiewa się go zaskakująco wcześnie. Najlepszy moment to wczesna wiosna, kiedy grunt rozmarznie, a wierzchnia warstwa ziemi lekko przeschnie. Ważna jest nie kalendarzowa data, ale temperatura podłoża, która powinna osiągnąć około 5°C. W większości rejonów Polski oznacza to marzec, najpóźniej pierwszą połowę kwietnia.

Groch dobrze znosi wiosenne przymrozki do około minus 5–6°C. Zastanawiasz się, po co tak się spieszyć z siewem? Wczesne wysianie sprawia, że rośliny rosną w chłodzie, lepiej zawiązują kwiaty i rzadziej są atakowane przez choroby oraz szkodniki. Dodatkowo możesz wysiewać niewielkie porcje nasion co dwa tygodnie, aby wydłużyć okres zbiorów nawet o kilka tygodni.

Wiosenne terminy siewu w gruncie

W ogrodzie pierwsze nasiona grochu warto wysiać, gdy tylko da się wejść na rabaty bez przyklejającego się do butów błota. Na glebach lżejszych następuje to szybciej niż na ciężkich, dlatego terminy mogą różnić się o kilka dni między sąsiadującymi działkami. Wielu ogrodników zaczyna siew w połowie marca, inni dopiero pod koniec miesiąca, ale dobrze jest zakończyć wysiew w pierwszej połowie kwietnia.

Wczesny siew ma jeszcze jedną zaletę. Gdy w maju zaczynają się upały, starsze rośliny znoszą je lepiej niż młode siewki, a strąki są bardziej soczyste. Część osób próbuje siać groch później, nawet w maju, lecz wtedy plon bywa mniejszy, a rośliny częściej chorują. Bezpieczniej jest więc trzymać się przedziału od marca do początku kwietnia i tylko powtarzać siewy w krótkich odstępach.

Terminy siewu na balkonie

Na balkonie również można siać groch bardzo wcześnie. W donicach o pojemności co najmniej 10 litrów groch cukrowy radzi sobie dobrze, jeśli wysiejesz go w marcu lub w pierwszej połowie kwietnia. Nasiona stoją wyżej niż w gruncie, więc podłoże nagrzewa się szybciej. To przyspiesza wschody, ale równocześnie sprawia, że ziemia łatwiej wysycha.

W okresie silniejszych przymrozków donicę z młodymi siewkami można po prostu nakryć wiaderkiem, pudłem lub agrowłókniną. Krótkie ochłodzenia groch znosi bez problemu, jeśli korzenie nie stoją w lodowatej, zlewnej ziemi. Wczesny siew na balkonie daje nie tylko szybki zbiór słodkich strąków, ale też wiosenną, zieloną zasłonę na balustradzie.

Jak przygotować stanowisko pod groch?

Dobrze przygotowana ziemia to połowa udanej uprawy grochu. Roślina lubi słońce, osłonę przed silnym wiatrem i lekko wilgotne, lecz przepuszczalne podłoże. W ogrodzie najlepiej wybrać miejsce, gdzie wcześniej rosły inne warzywa, a obornik zastosowano dwa lub trzy lata temu. Z kolei w donicach groch lubi żyzne, ale niezbyt ciężkie podłoża warzywne z dodatkiem kompostu.

Gleba i jej nawożenie

Groch zielony najlepiej rośnie w glebie o pH między 6 a 7,5. Na glebach bardzo kwaśnych warto wcześniej zastosować wapnowanie, a na bardzo ciężkich rozluźnić strukturę piaskiem i kompostem. Jesienią lub wczesną wiosną glebę pod groch przekopuje się na głębokość około 20 cm i wzbogaca 2–5 kg kompostu na każde 10 m² grządki. Taki zabieg poprawia strukturę podłoża, a korzenie łatwiej się rozrastają.

Groch, jako roślina motylkowa, sam dostarcza sobie część azotu. Nie potrzebuje więc intensywnego nawożenia mineralnego, a świeży obornik pod samą uprawę jest niewskazany. Lepiej postawić na kompost, ewentualnie delikatną dawkę nawozu organicznego o działaniu długotrwałym. W donicach sprawdzi się dobre podłoże do warzyw, najlepiej wzbogacone biohumusem lub kompostem z ogródka.

Korzenie grochu tworzą brodawki z bakteriami wiążącymi azot z powietrza, dlatego po zakończeniu uprawy warto zostawić je w ziemi jako naturalny nawóz dla kolejnych roślin.

Stanowisko i sąsiedztwo roślin

Groch zielony lubi miejsca dobrze nasłonecznione i osłonięte od wiatru. Silne podmuchy łamią pędy, a wysuszający wiatr utrudnia utrzymanie stałej wilgotności podłoża. W rzędach można ustawić lekkie siatki lub płotki, które zatrzymają wiatr, a jednocześnie będą podpórką dla pędów. W przydomowym ogródku groch często sadzi się wzdłuż płotu albo w środkowej części warzywnika.

Jako roślinę przedplonową groch warto umieścić przed bardziej wymagającymi warzywami, na przykład kapustą, pomidorami, papryką czy selerem. Nie powinien natomiast wracać na to samo miejsce zbyt często. Zbyt częsta uprawa po sobie lub po innych strączkowych (fasola, bób, soczewica) sprzyja nagromadzeniu chorób odglebowych. Lepiej planować zmianowanie tak, by wrócił na daną grządkę dopiero po kilku latach.

Jak wysiewać groch zielony?

Prawidłowy siew grochu to nie tylko termin, ale też właściwa głębokość i rozstaw nasion. Od tych parametrów zależy siła kiełkowania, zdrowotność siewek oraz wygoda późniejszego zbioru. Inaczej wygląda siew w lekkiej, piaszczystej ziemi, a inaczej w ciężkiej glinie czy w donicach na balkonie.

Głębokość i rozstaw nasion

W gruncie groch wysiewa się w rzędy oddalone od siebie o 20–30 cm. W samym rzędzie odstępy między nasionami powinny wynosić 4–5 cm, aby każda roślina miała miejsce na rozwój korzeni i łodyg. Odmiany bardzo bujne i wysokie można siać pasowo, na przykład po dwa rzędy co 30 cm, potem robiąc przerwę 60 cm i znów dwa rzędy. Taki układ ułatwia wchodzenie między rośliny podczas zbioru.

Głębokość siewu zależy od rodzaju gleby. Na ciężkich glebach lepiej siać płycej, na 2–3 cm, aby siewki łatwiej przebiły się na powierzchnię. W podłożu lekkim i przepuszczalnym nasiona umieszcza się głębiej, około 4 cm. Na obsianie 10 m² potrzeba zwykle 200–300 g nasion, a pierwsze wschody pojawiają się po 8–12 dniach.

Narzędzia do siewu i podpory

Siew grochu można wykonać samą ręką i motyką, lecz kilka prostych narzędzi bardzo ułatwia pracę. Przy większej grządce lub uprawie balkonowej warto mieć pod ręką akcesoria, które przyspieszą przygotowanie podłoża i zapewnią stabilne podpory dla pędów. Do podstawowego zestawu przydadzą się:

• ręczny kultywator do spulchniania i wyrównywania wierzchniej warstwy gleby,
• ręczny siewnik punktowy, który pozwala równomiernie rozmieścić nasiona,
• konewka z sitkiem do delikatnego podlewania po siewie,
• siatki do roślin pnących lub kratki mocowane do płotu,
• tyczki bambusowe albo z włókna szklanego do podwiązywania wyższych odmian.

Po wysiewie nasiona przysypuje się ziemią i podlewa lekkim strumieniem wody, aby ich nie wypłukać. Podpory warto wbić w podłoże jeszcze przed siewem, zwłaszcza w donicach i wąskich rabatach. Dzięki temu młode korzenie nie zostaną uszkodzone podczas późniejszego montażu tyczek.

Odmiany warte uwagi

O wyborze terminu siewu często decyduje wczesność odmiany. Bardzo wcześnie plonuje między innymi ’Premium’, której strąki nadają się do zbioru już około 60 dni po wysiewie. Popularny jest także wczesny 'Kent’ oraz odmiana sześciotygodniowa, uprawiane głównie na nasiona do zup. Z kolei 'Cud Kelvedonu’ to klasyczna wczesna odmiana łuskowa o dobrym smaku.

Do ogrodów przydomowych często wybiera się odmiany cukrowe, których strąki można jeść w całości. Wśród nich wyróżniają się 'Bajka’, 'Iłówiecki’, 'Hrabia Hetman’, a także 'Oregon Sugar Pod’ i wysoka 'Corne De Bélier’. Ciekawy efekt dekoracyjny daje 'Blauwschokker’ oraz 'Desiree’ o fioletowych strąkach, wewnątrz których kryje się jasnozielony groszek. Przy konserwowaniu i mrożeniu dobrze sprawdza się 'Pegaz’ oraz 'Nefryt’.

Jeśli chcesz porównać kilka typów grochu, możesz wysiać więcej niż jedną odmianę jednocześnie. Dobrze jest wtedy zapisać nazwy na tabliczkach i zestawić plon, smak oraz odporność na choroby w swoim ogrodzie. W praktyce często okazuje się, że dwie lub trzy odmiany szczególnie przypadną ci do gustu i do nich będziesz wracać najczęściej.

Jak pielęgnować groch zielony?

Groch nie jest rośliną bardzo wymagającą, ale potrzebuje kilku prostych zabiegów, aby odwdzięczyć się obfitym plonem. Najważniejsze to stała wilgotność gleby, usuwanie chwastów i zapewnienie podpór dla wyższych odmian. Dobrze prowadzona plantacja wygląda nie tylko zdrowo, ale też staje się ozdobą warzywnika lub balkonu.

Podlewanie i ściółkowanie

Groch lubi podłoże stale lekko wilgotne. Najwięcej wody potrzebuje w trzech momentach: podczas kiełkowania, w czasie kwitnienia oraz przy zawiązywaniu strąków. W suchą wiosnę warto podlewać rośliny raz dziennie, najlepiej rano lub wieczorem, tak aby nie doprowadzić do zastoju wody wokół korzeni. W okresach deszczowych podlewanie ogranicza się wyłącznie do dłuższych przerw bez opadów.

Aby ograniczyć parowanie i zachować stabilną wilgotność, wokół roślin można rozłożyć cienką warstwę ściółki. Sprawdza się kompost, drobno pocięta słoma albo odkwaszony torf ogrodniczy. Ściółka pomaga też ograniczyć wyrastanie chwastów i chroni glebę przed zbiciem się podczas silnych deszczy.

Najbardziej wrażliwy na niedobór wody jest groch w czasie kwitnienia i zawiązywania pierwszych strąków, wtedy nawet krótkie przesuszenie potrafi wyraźnie obniżyć plon.

Odchwaszczanie i podwiązywanie

Gdy siewki osiągną wysokość 5–7 cm, trzeba dokładnie odchwaścić rzędy. Młody groch, choć rośnie szybko, na początku łatwo przegrywa konkurencję o wodę i światło z chwastami. Pielimy delikatnie, płytko, aby nie uszkodzić korzeni. Po kilku tygodniach rośliny same zacieniają glebę i chwastów pojawia się mniej.

Odmiany dorastające powyżej 70 cm powinny rosnąć przy podporach. Rośliny chwytają się ich wąsami, ale czasem trzeba im pomóc, lekko podwiązując pędy do siatki lub tyczki. Dojrzałe strąki są przysmakiem ptaków, dlatego na część grządki można nałożyć cienką siatkę ochronną. Na balkonie taką funkcję często spełnia sama balustrada, po której groch się wspina.

Choroby i szkodniki

W chłodne, długie wiosny groch bywa atakowany przez choroby grzybowe. Patogeny z rodzaju Fusarium i Pythium porażają korzenie i szyjkę korzeniową, przez co siewki więdną i zamierają. Askochytoza może pojawić się już na młodych roślinach, a później także na liściach i strąkach. W wilgotne lata obserwuje się czasem rdzę oraz mączniaka prawdziwego, które powodują żółknięcie liści i przedwczesne zamieranie roślin.

Najlepszą obroną przed chorobami jest profilaktyka, czyli zdrowe nasiona, właściwy termin siewu oraz niezbyt gęste sadzenie. Odmiany takie jak ’Oregon Sugar Pod’ są bardziej odporne na mączniaka prawdziwego, co wrażliwym stanowiskom daje zauważalną przewagę. Aby ograniczyć problemy zdrowotne, warto stosować kilka prostych zasad pielęgnacji:

• unikać siewu w zbyt zimną i podmokłą glebę,
• nie uprawiać grochu kilka lat pod rząd na tym samym miejscu,
• zapewnić dobrą cyrkulację powietrza, nie zagęszczać nadmiernie rzędów,
• usuwać porażone rośliny z grządki, zamiast zostawiać je w glebie,
• dbać o regularne, ale niezbyt obfite podlewanie, bez zalewania korzeni.

Szkodniki rzadziej stanowią duży problem niż choroby grzybowe, choć lokalnie pojawiają się mszyce lub ptaki wyjadające dojrzałe strąki. Przy niewielkiej uprawie w ogrodzie lub na balkonie zwykle wystarcza ręczne usuwanie zainfekowanych części i prosta ochrona mechaniczna, na przykład siatka nad roślinami.

Kiedy i jak zbierać groch zielony?

O dojrzałości grochu zielonego świadczą nabrzmiałe, ale wciąż intensywnie zielone strąki. Pierwszy przegląd warto zacząć mniej więcej dwa tygodnie po pojawieniu się kwiatów. Zaczyna się od dolnych części rośliny, bo tam strąki dojrzewają najszybciej, a z czasem przesuwa się ku górze. Zbyt długie zwlekanie ze zbiorem sprawia, że strąki twardnieją, a nasiona tracą delikatny smak.

Groch najlepiej smakuje, gdy ziarna są soczyste i słodkie, a ściana strąka jeszcze nie zaczęła żółknąć. W odmianach cukrowych strąki zbiera się nieco wcześniej, zanim nasiona całkowicie wypełnią wnętrze. W odmianach łuskowych ważny jest moment, gdy ziarna są już wyraźnie wyczuwalne pod palcami, lecz skórka pozostaje cienka. Regularne wyłuskiwanie strąków pobudza roślinę do wytwarzania kolejnych kwiatów.

Zebrany groch możesz od razu zjadać na surowo, krótko gotować, mrozić lub wekować. Świeże ziarna szybko tracą jędrność, dlatego najlepiej przerobić je jeszcze tego samego dnia. Kilka garści świeżo wyłuskanego grochu z własnej grządki potrafi zniknąć jeszcze przed wejściem do kuchni.