Przycinanie winogrona – kiedy i jak prawidłowo ciąć krzewy?

Dlaczego przycinanie winorośli jest konieczne?

Winorośl rośnie intensywnie i bez kontroli szybko tworzy dużą liczbę pędów. Przycinanie ogranicza ten wzrost, ale nie osłabia krzewu, jeśli zostanie wykonane we właściwym terminie i z zachowaniem równowagi między drewnem, pąkami i liśćmi. Najważniejsze korzyści to:

• Kontrola wzrostu i wielkości krzewu, dzięki czemu łatwiej prowadzić go przy podporze.
• Skupienie energii na mniejszej liczbie gron, co sprzyja ich dojrzewaniu i poprawia jakość owoców.
• Lepsza przewiewność wnętrza krzewu, która ogranicza wilgoć i ryzyko chorób grzybowych.
• Łatwiejsza pielęgnacja, obserwacja gron oraz zbiór winogron.

Kiedy przycinać winogrona?

Najważniejsze jest cięcie w stanie spoczynku rośliny, przed rozpoczęciem wegetacji. Nie liczy się jednak sama data. Zabieg wykonuj w suchy, najlepiej słoneczny dzień, gdy temperatura jest dodatnia. Zbyt późne cięcie wiosenne może powodować silny wypływ soku z ran.

Termin	Rodzaj cięcia	Główny cel
Luty–marzec, przed ruszeniem soków	Cięcie zimowe	Formowanie krzewu, wybór łozy owoconośnej i regulacja liczby pąków
Lipiec–sierpień	Cięcie zielone	Prześwietlenie krzewu, poprawa nasłonecznienia i dojrzewania gron
Po opadnięciu liści, najpóźniej przed silnymi mrozami	Cięcie sanitarne	Usunięcie pędów martwych, uszkodzonych i chorych

Przewiń tabelę w bok →

Jesienne cięcie nie zastępuje głównego cięcia przedwiosennego. Zbyt wczesne skracanie pędów po sezonie może pobudzić roślinę do wzrostu, a krzew po usunięciu części drewna staje się bardziej wrażliwy na mróz. Jesienią najlepiej ograniczyć się do prac sanitarnych, chyba że forma krzewu wymaga lekkiego uporządkowania.

Jak prawidłowo ciąć winorośl?

Przed rozpoczęciem pracy rozpoznaj podstawowe elementy krzewu. Łoza to zdrewniały, jednoroczny pęd, który może owocować w nadchodzącym sezonie. Z pozostawionych na niej pąków wyrastają zielone pędy, czyli latorośle.

Do cienkich pędów użyj ostrego sekatora, a do starszego i grubszego drewna – piły ogrodniczej. Tępe ostrze miażdży tkanki i pozostawia nierówną ranę. Narzędzia zdezynfekuj przed rozpoczęciem pracy, a przy przechodzeniu między chorymi krzewami oczyść je ponownie.

Podczas cięcia trzymaj się kilku zasad technicznych:

• Wykonuj cięcie lekko ukośnie, w stronę przeciwną do pąka.
• Pozostaw około 1,5–2 cm nad pąkiem, aby rana nie wysychała bezpośrednio na jego wysokości.
• Wybieraj pąk skierowany na zewnątrz, gdy zależy Ci na luźniejszym pokroju krzewu.
• Usuń pędy chore, przemarznięte, połamane i wyraźnie słabsze.

Liczba pozostawionych pąków zależy od wieku krzewu, odmiany i siły wzrostu. Silnie rosnąca winorośl może tolerować dłuższą łozę, natomiast słabszy krzew wymaga mniejszego obciążenia. Zbyt wiele pąków oznacza dużo latorośli i gron, ale niekoniecznie lepszy plon.

Najpierw wybierz elementy, które mają budować krzew w kolejnym sezonie, a dopiero potem skracaj je do konkretnej liczby pąków.

Większe rany, szczególnie na starym drewnie, można pokryć maścią ogrodniczą. Nie jest ona potrzebna przy każdym drobnym cięciu, ale przy grubych ranach pomaga ograniczyć ich wysychanie i kontakt z czynnikami infekcyjnymi.

Formowanie krzewu – sznur Guyota krok po kroku

Sznur Guyota jest czytelną formą prowadzenia winorośli, opartą na jednym pędzie owoconośnym przygiętym poziomo do drutu oraz krótkim czopku zastępczym. Formowanie trwa kilka sezonów.

1. Rok 1 – po posadzeniu skróć sadzonkę na dwa oczka. W sezonie wybierz najsilniejszy pęd, a pozostałe usuń lub ogranicz. Jeśli roślina jest dobrze rozwinięta, z wybranego pędu można rozpocząć wyprowadzanie przyszłego pnia.
2. Rok 2 – pozostaw jeden zdrowy, prosty pęd i usuń konkurencyjne odrosty. Pęd prowadź pionowo, aby utworzyć pień, a następnie skróć go na wysokości potrzebnej do założenia ramienia przy podporze.
3. Rok 3 – wybierz dwa pędy wyrastające w pobliżu górnej części pnia. Dolny skróć na dwa oczka, tworząc czopek zastępczy. Górny przytnij dłużej, zwykle do kilku oczek, przygnij poziomo i przywiąż do drutu jako łozę owoconośną.

Czopek zastępczy pozostawia się zwykle na dwa oczka. Nie służy on do uzyskania dużego plonu w bieżącym sezonie, lecz do odnowienia krzewu. W kolejnym roku z jego pąków wyrosną nowe pędy. Jeden z nich stanie się następną łozą owoconośną, a drugi zostanie ponownie skrócony na dwa oczka. Starą łozę, która już owocowała, usuwa się za miejscem, z którego wyrasta czopek.

Przed cięciem formującym przygotuj następujące rzeczy:

• Ostry sekator i piłę do grubszych fragmentów drewna.
• Środek do dezynfekcji narzędzi oraz czystą szmatkę.
• Podporę, drut i wiązania do przyginania łozy.
• Maść ogrodniczą do zabezpieczenia większych ran.

W czasie sezonu usuwaj odrosty wyrastające z pnia, ponieważ zagęszczają krzew i odbierają energię części owoconośnej. Latorośle wychodzące z poziomej łozy podwiązuj do konstrukcji, zachowując między nimi przestrzeń.

Cięcie letnie – co robić w trakcie sezonu?

Cięcie zielone jest uzupełnieniem cięcia zimowego, a nie jego zamiennikiem. Wykonuje się je najczęściej od lipca do sierpnia, gdy latorośle są już dobrze rozwinięte i widać grona.

Pasierby, czyli boczne pędy wyrastające z kątów liści, skracaj za pierwszym lub drugim liściem. Latorośle można skrócić nad szóstym–dziesiątym liściem powyżej ostatniego grona. Usuń także pędy bez gron, jeśli nadmiernie zagęszczają wnętrze krzewu. Nie ogołacaj jednak rośliny zbyt mocno, ponieważ liście są potrzebne do fotosyntezy i dojrzewania owoców.

Prześwietlenie poprawia dostęp światła i ruch powietrza wokół gron. Dzięki temu owoce dojrzewają równiej, a wilgotne warunki sprzyjające chorobom grzybowym pojawiają się rzadziej. W przypadku silnego porażenia drewna chorobami lub trudności z rozpoznaniem miejsca cięcia lepiej skonsultować krzew ze specjalistą, zamiast usuwać dużą część rośliny na własną rękę.

Najprostsza zasada brzmi: zimą nadaj winorośli formę i wybierz przyszłe miejsca owocowania, a latem utrzymuj porządek między latoroślami i gronami. Tak prowadzone przycinanie winogron ułatwia pielęgnację oraz pozwala lepiej wykorzystać siłę wzrostu krzewu.