Jesion – liście, właściwości lecznicze i zastosowanie

Jesion wyniosły – drzewo o znaczeniu przyrodniczym i kulturowym

Jesion wyniosły rośnie naturalnie w Europie oraz zachodniej części Azji. W Polsce najczęściej występuje nad rzekami, w wilgotnych lasach łęgowych i w niektórych lasach górskich. Dorosłe drzewa mogą przekraczać 40 m wysokości, a pojedyncze okazy żyją nawet kilkaset lat.

Gatunek od dawna miał znaczenie użytkowe i symboliczne. Z jego twardego, sprężystego drewna wykonywano narzędzia, broń, elementy konstrukcyjne i sprzęt sportowy. W wierzeniach ludowych jesion uchodził za drzewo związane z siłą oraz ochroną. Liście i kora były natomiast wykorzystywane w tradycyjnym ziołolecznictwie.

Jak rozpoznać liście jesionu?

Liść jesionu jest złożony, co oznacza, że pojedyncza blaszka liściowa składa się z kilku mniejszych listków. Taka budowa nazywa się nieparzystopierzastą, ponieważ na końcu osi liścia znajduje się listek szczytowy. Listki są osadzone na pędzie nakrzyżlegle, mają wąskoeliptyczny kształt i ostro piłkowany brzeg.

Jesion łatwo odróżnić od wielu innych drzew po czarnych pąkach, nakrzyżległym układzie liści i charakterystycznych listkach tworzących pierzastą całość. Liście rozwijają się późno, najczęściej w drugiej połowie maja, a w górach na początku czerwca. Jesienią opadają wcześnie, czasem niemal nagle i bez wyraźnego przebarwienia.

Składniki i właściwości lecznicze liści jesionu

Surowcem zielarskim określanym jako Folium fraxini są liście jesionu. Zawierają kilka grup związków roślinnych, którym tradycyjna fitoterapia przypisuje działanie wspomagające. Najważniejsze z nich to:

• Flawonoidy – związki o właściwościach antyoksydacyjnych, obecne w wielu roślinach leczniczych.
• Kwasy fenolowe – składniki związane z ochroną komórek przed działaniem wolnych rodników.
• Irydoidy – substancje występujące w surowcach roślinnych wykorzystywanych między innymi w preparatach o działaniu przeciwzapalnym.
• Kumaryny, garbniki i fitosterole – związki wpływające na właściwości farmakologiczne oraz smak i cierpkość surowca.

Najczęściej opisywane działanie liści jesionu jest moczopędne. Oznacza to zwiększenie diurezy, czyli ilości wydalanego moczu. W tradycyjnym zastosowaniu napary wykorzystywano jako wsparcie przy zatrzymywaniu wody w organizmie, obrzękach oraz w celu ułatwienia usuwania produktów przemiany materii, w tym kwasu moczowego.

Liściom przypisuje się także działanie przeciwzapalne, wspomagające trawienie i łagodnie przeczyszczające. Z tego powodu pojawiały się w recepturach stosowanych przy dolegliwościach reumatycznych, podagrze, uczuciu ciężkości po posiłkach oraz spowolnionej przemianie materii. Są to zastosowania tradycyjne, a nie potwierdzenie, że liść jesionu leczy te choroby.

Jak przygotować liście jesionu?

Najprostszą formą jest napar. Tradycyjny sposób przygotowania można opisać następująco:

1. Odważ lub odmierz 1 łyżkę rozdrobnionych liści i umieść je w naczyniu.
2. Zalej surowiec 1 szklanką wrzącej wody.
3. Przykryj naczynie i pozostaw na około 30 minut.
4. Przecedź napar przed użyciem.

Taki napar stosowano tradycyjnie także zewnętrznie do przemywania podrażnionej skóry lub przygotowania okładów na niewielkie obrzęki. Nie należy przykładać go do głębokich ran ani traktować jako zamiennika leczenia infekcji, urazów czy chorób skóry.

W zielarstwie spotyka się również nalewki i mieszanki ziołowe zawierające liście jesionu. Ich przygotowanie oraz dawkowanie są trudniejsze do bezpiecznego ujednolicenia, ponieważ zależą od stężenia alkoholu, rodzaju surowca i składu całej receptury. Z tego powodu nie należy stosować gotowych schematów dawkowania bez konsultacji ze specjalistą.

Bezpieczeństwo stosowania

Preparatów z liści jesionu nie powinny stosować kobiety w ciąży ani karmiące piersią, ponieważ brakuje wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo w tych grupach. Ostrożność jest wskazana także u dzieci, osób z przewlekłymi chorobami, przyjmujących leki moczopędne lub mających problemy z nerkami.

Przerwij stosowanie w razie wysypki, obrzęku, bólu brzucha, nasilonej biegunki albo innych niepokojących objawów. Przy przewlekłych dolegliwościach, obrzękach, podejrzeniu dny moczanowej lub kamicy moczowej potrzebna jest konsultacja lekarska. Liście jesionu mogą być elementem tradycyjnej fitoterapii, ale nie zastępują diagnozy ani terapii zaleconej przez lekarza.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.